Geopolitiek en economisch nieuws

Afgelopen dinsdag is de 44e president van de VS, Obama, officieel aan de slag gegaan. In meerdere opzichten een unieke en historische gebeurtenis. De eerste ‘’zwarte’’ president van het land staat voor unieke en historische uitdagingen. Natuurlijk is de economische recessie waarmee de VS en inmiddels de hele wereld te kampen heeft een belangrijke opgave voor de nieuwe president maar twee geopolitieke problemen van de VS zullen zijn onmiddellijke aandacht vragen. Deze zijn Afghanistan en de relatie met Rusland of wel de nieuwe koude oorlog. Deze problemen kan hij niet ontlopen en hij zal onmiddellijk actie moeten ondernemen.

Een voorzet is al eind vorig jaar gegeven door aan te kondigen dat troepen uit Irak worden teruggetrokken en in Afghanistan 30 000 man erbij komen. De situatie in Afghanistan verslechterd in snel tempo en onmiddellijke actie is geboden en wordt dan ook ondernomen
De bedoeling is dat meer troepen de druk op de Taliban verhogen en zo de weg openen voor onderhandelingen met de Taliban of elementen van de Taliban. Dit zal uiteindelijk moeten resulteren in de opname van de Taliban of leden van de Taliban in een soort coalitieregering. In Irak heeft dit concept uiteindelijk min of meer gewerkt. Het is natuurlijk de vraag of dit voor Afghanistan ook opgaat, maar het is in ieder geval een koerswijziging in het tot nu toe gevoerde beleid.

Maar eerst moeten snel de bevoorradingsproblemen van de troepen in Afghanistan worden opgelost. Grofweg driekwart van de bevoorrading van de NATO en de VS gaat naar Afghanistan via twee routes die beide door Pakistan lopen. Dit zijn de routes door de Khyber pas en de ander door Chaman, ze beginnen beide bij de Pakistaanse havenstad Karachi. De Taliban heeft langs deze routes voorraaddepots en konvooien aangevallen en Pakistan heeft zelf de routes ook al enige dagen gesloten vanwege militaire operaties tegen militanten. De bevoorrading loopt dus gevaar zeker als daarbij de spanningen tussen India en Pakistan nog bijgevoegd worden.

Een blik op het kaartje hierboven is genoeg om te zien dat de twee blauwe routes de meest betrouwbare alternatieve bevoorradingsroutes vormen.
Deze routes lopen beide door landen die voor Rusland van strategisch belang zijn of door Rusland zelf. Dit geldt ook voor de zuidelijke route die voor een deel door Turkije en Georgië loopt. De medewerking van Rusland is bij deze routes noodzakelijk, hieruit volgt dat voor de oplossing van de bevoorradingsproblemen van de NATO en de VS Russische medewerking van cruciaal belang is.

En deze medewerking is afhankelijk van de relatie tussen de VS en Rusland. Deze relatie is de laatste tijd aanzienlijk verslechterd en dit geldt ook voor de relatie tussen de EU en Rusland. Het recente gasconflict tussen de Oekraïne en Rusland is daarvan een duidelijk voorbeeld. De VS zal dus de relatie met Rusland moeten verbeteren, de geopolitieke troeven bevinden zich dit keer in Russische handen. De prijs die de Russen voor hun medewerking zullen vragen zal voor de Amerikanen hoog zijn.

Deze prijs zal zijn het stoppen van de NATO uitbreiding met name voor wat betreft de Oekraïne en Georgië en verregaande concessies ten aanzien van het geplande raketschild in Polen en Tsjechië. In feite zal de prijs er op neerkomen dat de VS een Russische invloedsfeer erkent in het gebied van de voormalige Sovjet-Unie. En dit is een prijs die de VS niet graag zullen willen betalen voor het oplossen van de bevoorradingsproblemen van de troepen in Afghanistan, maar in een of andere vorm wel zullen moeten betalen. Er is in ieder geval de komende tijd dus veel werk aan de winkel voor diplomaten van beide zijden.