Geopolitiek en economisch nieuws

De onlangs ontdekte gas- en olievelden in Zuid-Amerika maken dit deel van de wereld in geopolitiek opzicht interessant. De wereldwijde concurrentie tussen de grootmachten over de controle van olie- en gasvelden en dus de controle over de energievoorraden van de wereld zal ook in dit deel van de wereld merkbaar worden. De invloed van de VS in dit gebied is nog steeds aanzienlijk maar ondervindt groeiende concurrentie van Rusland en een toenemende anti-Amerikaanse stemming onder de bevolking en onder een aantal regeringen zoals Venezuela en Nicaragua. De Amerikaanse invloed in dit deel van de wereld is dus niet meer  zo vanzelfsprekend als voorheen.

In Argentinië is een nieuw groot aardgasveld ontdekt en nu bevindt zich het land ook onder de landen waar in de afgelopen maanden grote nieuwe olie en gasvoorraden ontdekt zijn. Meer dan een jaar geleden had Brazilië bevestigd dat er  zich een groot olieveld op ongeveer 200 mijl van de kust van het land bevindt. Deze twee velden brengen de gehele Latijns Amerikaanse regio in het blikveld van de geopolitiek en daarmee van de grootmachten. Zuid-Amerika is daarmee tot één van de meest veelbelovende olie- en gasgebieden van de wereld geworden. Zeven van de tien grootste vondsten van olie en gasvelden in 2008 liggen in dit deel van de wereld. Van deze vondsten zijn er vijf in Brazilië gedaan, één in Peru en een andere in Bolivia en als laatste dus de ontdekking van een groot nieuw gasveld in Argentinië.

Argentinië beschikt volgens de stand van januari 2008 over gasreserves van rond 51 miljard kubieke meter en het land bevindt zich daarmee op de derde plaats qua gasreserves in Zuid-Amerika. Het land verbruikt veel aardgas zelf maar is toch een netto exporteur van aardgas, het meeste gaat naar Chili. Maar de gasleveringen aan dat land zijn afgenomen door tekorten in Argentinië zelf. Opvallend is dat zich op de tweede plaats van gasproducenten in het land het Franse Total bevindt. Het Argentijnse transportsysteem van aardgas bevindt zich in handen van twee bedrijven TGS en TGN en TGS is weer in handen van het Braziliaanse Petrobras. Buitenlandse bedrijven zijn dus op strategische plaatsen aanwezig in het Argentijnse aardgasproductie en distributie. Aangezien de oude productiegebieden geleidelijk aan uitgeput raken zoekt ook Argentinië naar buitenlandse partners voor offshore exploratie en exploitatie en zal dus de buitenlandse invloed op dit terrein in de toekomst alleen maar toenemen.

De recentelijk ontdekte olievelden voor de kust van Brazilië zijn voor dit land bijzonder belangrijk want als deze velden ontwikkeld kunnen worden kunnen ze het land tot de grootste olieproducent van heel Latijns-Amerika maken. Venezuela en Mexico zouden dan hun plaats op de ranglijst verliezen. In feite zou Brazilië dan tot de tien grootste olieproducenten van de wereld behoren. Het oliebedrijf Petroleos Brasileiro ( Petrobras ) is een staatsbedrijf en heeft het grootste deel van de velden in handen. In het Santos Bassin voor de kust van Brazilië worden oliereserves vermoed van verscheidene miljarden barrels. Tot de investeerders in de ontwikkeling van de velden behoren naast Petrobras internationale bedrijven als Chevron, Shell, Exxon en Devon Energy. De inschatting is dat Brazilië in circa tien jaar de olie en gasproductie zou kunnen verdubbelen. Maar de ontwikkeling van de velden zal naar schatting van Petrobras circa 500 miljard dollar kosten. De exploitatie zou economisch haalbaar zijn vanaf een prijs per barrel van 50 dollar, maar de drastische val van de olieprijs die nu rond de 40 dollar is maakt de ontwikkeling van de velden onzeker.

Een andere factor daarbij is dat de Braziliaanse regering mogelijk de wetgeving wil aanpassen om meer controle over de olie exploitatie te krijgen. Het is duidelijk dat dit tot een teruggang van investeringen zal leiden van internationale olieconcerns. Een zelfde ontwikkeling is de afgelopen jaren te zien in Ecuador en Bolivia meer staatsinvloed heeft hier geleid tot een afnemen van buitenlandse investeringen. Eerder heeft al Venezuela de controle over de olieproductie overgedragen aan het staatsbedrijf PDVSA en daarmee de Amerikaanse oliemultinationals ExxonMobil en ConocoPhilips buiten spel gezet. De relatie met de VS is daarmee aanzienlijk verslechterd.

Brazilië heeft in potentie een sterke positie op het Amerikaanse continent, het maakt deel uit van de BRIC landen, in groen aangegeven op het kaartje hierboven. Dit zijn naast Brazilië, Rusland, India en China. Deze landen vormen nog geen formeel blok, maar de BRIC top die in 2008 in Rusland werd gehouden leverde indicaties op voor ambities van de betrokken landen in die richting. In de toekomst kan de BRIC de rijkste landen van dit moment overvleugelen en daarmee de machtverhoudingen in de wereld drastisch wijzigen. Dat dit grote geopolitieke gevolgen zou hebben is duidelijk.

Eveneens is duidelijk is dat de VS hernieuwde aandacht zal gaan besteden aan Zuid-Amerika om haar invloed vast te houden en mogelijk uit te breiden. Daarbij zal de VS meer dan voorheen rekening moeten houden met zelfbewustere regeringen en andere grootmachten zoals Rusland en China. Kortom de VS zal hier een nieuwe aanpak moeten vinden en mogelijk andere uitgangspunten.